Nhà văn trẻ Tống Ngọc Hân: văn học giúp tôi biết sẻ chia

- chúc hạ chị vừa chính thức trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam vào đúng dịp đầu năm mới 2014. Xin bắt đầu từ câu hỏi: Chị đến với văn học từ khi nào và điều đó có ý nghĩa như thế nào với cuộc sống của chị? - Tôi làm quen với văn học từ khi học chữ và biết yêu thích những bài văn, bài thơ hay trong sách giáo khoa. Tôi bắt đầu viết truyện khoảng 8 năm trước đây, sau khi có hai tập thơ. Văn học là một phần cuộc sống của tôi. Nó khiến tôi sống kỹ hơn, chậm hơn và biết cách san sẻ với mọi người. Tôi có thể mường tưởng ra cuộc sống của mình nếu một ngày nào đó thiếu đi hạnh phúc, tình yêu hoặc tiền, nhưng lại không mường tưởng được nếu dừng viết, dừng mê say văn chương thì mình sẽ thế nào. - Một vùng biên thuỳ, miền núi phía bắc của giang sơn hiện rõ trong nhiều trang viết của chị, không chỉ trong không gian cảnh sắc, mà trong cả nghĩ suy, tâm can của nhân vật… Chị có thể chia sẻ với độc giả về vùng đất đã mang lại cho chị cảm hứng sáng tác ấy? - Lào Cai là một miền biên giới đẹp về cảnh sắc, đa dạng phong phú về bản sắc văn hóa và ấm áp về tình đất, tình người. Tôi có cảm giác một lần nữa được sinh ra từ đây. Chính những xúc cảm đẹp đẽ nhất về đất và người Lào Cai khiến tôi cầm bút viết và phát hiện ra mình có một chút khiếu văn chương. Tôi muốn qua tác phẩm của mình, bạn bè trên khắp mọi miền sơn hà biết đến một cộng đồng văn hóa đa sắc, đa âm của Lào Cai. Mặt khác, Lào Cai được tạo hóa ban cho nhiều tài nguyên quý giá, có thể làm nền móng vững chãi cho một công cuộc đổi mới toàn diện về kinh tế, văn hóa, giáo dục… Thế nhưng, thực tại là đồng bào các dân tộc Lào Cai vẫn chưa thể thoát nghèo, thoát khổ. Duyên cớ vì đâu? văn chương của tôi mong mỏi lý giải một phần điều đó. - Câu chữ trong truyện của chị rất chặt, dồn nén nhưng giọng điệu lại rủ rỉ, tâm can khiến người đọc theo nhịp ấy phải nín thở theo dõi. Với chị, giọng điệu sẽ quyết định câu chữ hay câu chữ đã được sàng lọc để thành giọng điệu? - Thế mạnh của tôi là tự sự và tôi đã kể những câu chuyện theo cách của riêng mình. Thế nên, giọng điệu được hình thành từ trong tâm não với suy nghĩ làm sao để trình diễn.# Cho thật suýt nữa, sau đó câu chữ sẽ tương khắc tuân thủ giọng điệu. Vì tôn trọng độc giả nên tôi núm chắt lọc câu chữ. - Nhiều nhà phê bình, bạn văn đều nhận thấy truyện của chị mạnh về chi tiết, hình ảnh có sức gợi, sức đại quát. Trong "Song mã" là "triết lý" cái ổ rơm của lão Sếnh; trong "Lời đêm" là tiếng ho khan… Chị đã sàng lọc những chi tiết ấy như thế nào từ đời sống? - Cuộc sống đã tặng tôi nguồn vốn quý để nuôi sống văn học. Những chi tiết ấy nhiều vô số trong những nơi ta từng đến, từng qua, từng ước mong được đến trong mỗi ngày. Chỉ có điều ta có đủ mẫn cảm để nhận ra nó hay không, có biết cách tìm cho chi tiết ấy một chỗ đắc địa trong câu chuyện hay không mà thôi. Làm được như vậy thì chi tiết mới "sống" và truyện mới có hồn, mới ám ảnh. Để cuộc sống tặng thưởng cho mình những điều quý ấy, mình cũng phải trả ơn cuộc sống rất nhiều thứ, trong đó có lòng chân thành. Chân thành học hỏi, thu nạp và thành tâm với chính bản thân mình. - Con người và thân phận con người luôn là tâm điểm của tác phẩm Văn học. Theo chị, góc cạnh nào của con người đương đại bữa nay mà văn chương cần soi rọi? - Con ý trung nhân trường có tỳ vết của thương trường; con người trí thức có tỳ vết của trí thức. Cái tỳ vết ấy có thể là lòng tham, sự đố kị hoặc thói ích kỷ. Ngọc cũng còn có vết, con người cũng thế. Không cầu toàn đối với nhân vật trong truyện, cho nên, nhân vật của tôi rất thật, rất thoải mái. Mỗi câu chuyện giống như một sự vậy làm dịu đi, làm mờ đi cái "vết" trong mỗi con người mà thôi. Văn học không phải là đòn roi, mà là tiếng chuông, thỉnh thoảng chỉ là tiếng chuông gió. Tống Ngọc Hân (sinh năm 1976), quê Phú Thọ, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội văn chương nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam. Đã giành giải thưởng văn chương nghệ thuật Phan Si Păng của UBND tỉnh Lào Cai; các giải chính thức của Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam. Một số tác phẩm đã xuất bản: "Những nét vân tay", "Khu vườn tĩnh", "Đêm không bóng tối", "Sợi dây diều"… - Nhà phê bình Nguyên An có kể trong một bài viết rằng "bà con vùng cao kinh ngạc khi nói về chị: Cô ấy mà là nhà văn á…, nhà văn phải như mấy ông đeo kính, đi đâu có xe đưa đón chứ. Cô ấy đến đây cũng làm, hay hỏi, còn dạy chị em chăn gà, nuôi lợn, giữ vệ sinh". Vậy, thật ra công việc của chị hiện là gì? - hiện nay tôi làm kinh dinh dịch vụ du lịch. Công việc này cho tôi một cái đầu tỉnh táo khi viết, để tự mình nhận biết cái ranh giới mỏng mảnh trong văn học, dừng lại ở đâu là đúng mức. Còn viết văn khiến cho việc kinh dinh trở nên nhân văn hơn. Vì nhân bản trong kinh dinh mà từ hai bàn tay trắng tôi đã có chút nguyên và niềm tin để đấu bước đi trong thời buổi hết sức khó khăn hiện. - Trong năm 2014 chị có dự kiến xuất bản tác phẩm mới? - Tôi sẽ in tập truyện ngắn thứ tư tại NXB Văn nghệ quân đội. Tên tập truyện sẽ do các anh chị trong Ban biên tập đặt. Thỉnh thoảng bạn bè, người thân, thậm chí người quen đặt tên cho đứa con tinh thần của mình cũng rất ham thích! - Xin thực tâm cảm ơn chị và Chúc chị thành công trong sự nghiệp!